Duble yoldan surlara yıkım tehdidi

img

DİYARBAKIR - Arkeolog Nevin Soyukaya, UNESCO listesindeki Sur’da yapımı tamamlanan duble yolun surlar için yıkım tehdidi oluşturduğunu belirtti. Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın ise, yapılanın "kimliksizleştirme çalışması" olduğunu ifade etti.

UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde, geçtiğimiz aylarda yapımına başlanan duble asfalt yol çalışması tamamlandı. Çatışmaların ardından Bakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen ve ilçenin yüzde 70'ine tekabül eden 6 bin 300 parselin acele kamulaştırma kapsamına alındığı Sur'da "yeniden imar çalışmaları" kapsamında başlatılan duble yolun yapımında sona gelindi.
 
Çatışmalarla birlikte 2 Aralık 2016'da ilan edilen sokağa çıkma yasağının devam ettiği Cevatpaşa, Fatihpaşa, Dabanoğlu, Hasırlı, Cemal Yılmaz ve Savaş Mahallesi’ni kapsayan duble yol, İçkale’ye bitişik Cevat Paşa Mahallesi’nden başlayarak, yer yer tarihi surlara bir metre mesafeyi takiben, Mardin Kapı girişinden Gazi Caddesi’ne bağlanan yolun, yasağın kaldırılmasıyla trafiğe açılması bekleniyor.
 
Bazalt döşemeli dar sokaklarıyla bilinen tarihi Sur ilçesinde yapılan yol, Sur’un tarihi dokusuna "iliştirilmiş" görüntüsü verirken, araçların yolu kullanmasıyla meydana gelecek titreşimler nedeniyle surların yıkılma tehdidiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılıyor.
 
'TRAFİK TİTREŞİMİ ZARAR VERİR'
 
Çeşitli müzelerde 19 yıl müze müdürlüğü görevini yürüten Arkeolog Nevin Soyukaya, yolun sur diplerini takip ederek yapılmasının surlar için "yıkım tehdit" oluşturduğunu belirterek, bu tehdidin birincisinin yolun geçtiği doğu kısımdaki surların diğer kısımlara göre zayıf olması, ikincisinin ise, doğu kısımda yapılan surların yüksek bazalt tabakadan yararlanarak bu tabakanın kıyısında inşa edilmesinden kaynaklandığını söyledi. Surların doğu kısmındaki bazalt tabakanın yüksek olması ve ulaşımı güç olduğu için surların batı kısmı gibi duvarlarının kalın, burçlarının büyük olmadığının altını çizen Arkeolog Soyukaya, "Zaman içinde deprem veya heyelanlar sonucu bazalt tabakada kopmalar olmuş ve üzerindeki surlarla birlikte yıkılıp vadiye yuvarlanmıştır. Surların doğu kesiminin hemen kenarından geçirilen ve yoğun trafik akışının olması tasarlanarak yapılan geniş asfalt yolda, tasarlanan trafik akışının yaratacağı titreşimin surlara zarar vereceğini kestirmek güç olmasa gerek" dedi. 
 
'MERVANİ KALINTILARI GÖMÜLDÜ'
 
Yolun yapıldığı alanda Mervani Kürt Devletinin kalıntılarının bulunduğunu açıklayan Arkeolog Soyukaya, "Eski yazmalarda, hatta İbn-ul Ezrak, Mervani tarihini anlattığı kitabında Yenikapı yakınında, Dicle'ye hakim Mervani sarayının olduğunu yazar. Yine 1939 hava fotoğrafında dahi batı surlarının hemen dibinde bir han kalıntısı ve başka yapıların kalıntıları görülebilmektedir. Uçak pisti gibi yapılan bu geniş asfalt yol ile bu yapı kalıntıları bir daha açığa çıkarılamayacak şekilde gömülmüştür" diye konuştu.
 
'KEPÇECİLERİN İNSİYATİFİNE BIRAKILDI'
 
Sur'un "yeniden imarıyla" kadim kimliğinden koparıldığını söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, "Kentler geçmişlerinin izleriyle vardırlar. Katman katman biriken o tarihsel kesitler, kente ruhunu kimliğini, kültürünü verir. Kentsel sit alanı olan tescillenmiş bir yerde bir taşın yerinin değiştirilmesi dahi ciddi bir uzmanlık gerektiren bir konu. Hassasiyetle yapılan bir çalışma olması gerekiyor. Gözümüz gibi korumamız gereken bir alanı yıkım aşamasında kepçe operatörlerin inisiyatifine bıraktılar. Tarihi tescilli yapıları yıkarak yerine tarihi yapılar yaptıklarını söylediler. Geçmiş yıkıldı, sahte bir geçmiş yaratıyorlar. Bazalt kaplamalı betonarme villalar inşa edildi.  Hangi tarihe referans verdiği anlaşılmayan  'sözde tarihi Diyarbakır evlerinin' yapımı devam ediyor. Ucube yapay tarih sahneleri yaratılıyor. Oysaki teknik anlamda incelediğimizde aykırılığı gördük" şeklinde konuştu. 
 
'DUBLE YOLA KESİNLİKLE İHTİYAÇ YOKTU'
 
Sur’da devam eden yıkım ve inşaat çalışmalarını "kimliksizleştirme" olarak değerlendirdiklerini söyleyen Mimarlar Odası Diyarbakır Şube Başkanı Şerefhan Aydın, şunları dile getirdi: "Bir kente kimliğini veren, yapılı çevreyle şekillenen yaşam alanlarıdır. Ve yaşam alanları da, yönetenlerin değil, kentte yaşayanlardır. Yeni yapılan evlerin imalatı da Ankara'daki mimarlık ofisinde Diyarbakır'ı görmeyen mimarlara yaptırılması sonucu böyle absürt bir durum ortaya çıktı. Bu duble asfalt yol Sur'un tarihine ciddi zarar verdi. Sur'da böyle bir şeye kesinlikle ihtiyaç yoktu. Çünkü Sur'un ana artelleri var onları bu ihtiyacı karşılıyordu. Özgün sokak dokusuyla vardı. Bu sokak dokusuyla UNESCO'nun dikkatini çekti ve tescillendi. Dünya Kültür Miras Listesi'ne dahil oldu." 
 
'SUR RUHSUZ BİR BEDENE DÖNÜŞÜYOR'
 
Sur'da yapılanların "operasyonel çalışmalar olarak" tanımlayan Aydın, sözlerine,  "Eski planda sokak olan ve ring şeklinde yapılan ve Sur'un tamamına yapılması planlanan yollar yanında modern kentlere yapılan asfalt, kaldırım ve direkler yapmaya başladılar. Her geçen var olan niteliklerini kaybediyor. Doğrusu  bunların hepsini bir araya getirdiğimizde ve böyle devam etmesi halinde Sur ruhsuz bir bedene dönüşecek çünkü herhangi bir tarihi kültür doku kalmayacak" ifadelerini ekledi.
 
MA / Lezgin Akdeniz

Diğer başlıklar

21:42 Fransız polisi Notre Dame yangınının nedenini açıkladı
21:10 DBP Eş Genel Başkanı Arslan’dan açlık grevindeki vekillere ziyaret
20:55 Soma davasında Can Gürkan’a tahliye
20:32 KHK ile kapatılan TV10’un yöneticileri Büyükşahin ve Güleç’e tahliye
20:14 Antalya Cezaevi önünde açıklama yapmak isteyen HDP’lilere engel
19:41 Gazeteci Kanbal'a açlık grevlerine dair yaptığı paylaşımlardan soruşturma
18:58 Kalın: YSK'nin vereceği karar nihaidir
18:46 10 Ekim davasında İstihbarat Daire Başkanlığı'nın bilgileri paylaşması talebi kabul edildi
18:17 Bursa Cezaevi önünde açıklama: Açlık grevindeki çocuklarımızın ölümüne seyirci kalınmakta
17:58 HDP İstanbul: Renklerimizle dayanışma içinde olmanın tam zamanı
17:27 Barış Anneleri’nden DBB eşbaşkanlarına ziyaret
17:22 KHK kararı için yapılan olağanüstü itiraz başvurusu reddedildi
17:05 ESP’liler açlık grevindeki Sinmiş'i ziyaret etti
16:56 Gebze Cezaevi önündeki aileler: Tabutların çıkmasını istemiyoruz
16:26 Halk ve inanç temsilcileri: Leyla Güven ve yoldaşlarına sahip çıkalım
15:18 Tekirdağ Cezaevi'ndeki Sürme: Sağlık drurumumuz ağırlaşıyor
15:02 Sakarya’da iki kadın yaralandı
15:01 HDP'li Farisoğulları taburcu edildi
15:01 Türkiye sefalet endeksi sıralamasında dördüncü oldu
14:30 Avukatlar İmralı için 808’inci kez başvuru yaptı
14:29 Erdoğan: YSK son noktayı koyduğu zaman mesele bitmiştir
14:24 150 örgütten ortak deklarasyon: Yaşam hakkını korumak devletin görevidir
14:08 10 Ekim davasında aileler 'tanığın dinlenmemesine' tepki gösterdi
14:07 ‘Gönül belediyeciliği değil, banyo belediyeciliği yapmışlar’
14:00 Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nden 3 sembolik paylaşım
13:44 Van’da açlık grevini 3'üncü grup devraldı
13:34 'Milletvekillerimizin canına kast edenlere ilişkin suç duyurusunda bulunacağız'
13:17 İmamoğlu mesaiye başladı: Şeffaf olacağız
13:16 Adana'da 11 kişi serbest bırakıldı
13:09 Antep’te tutuklulara baskı arttı
13:08 Kaçırılıp işkence gören ESP yöneticisi Demirtaş: Açlık grevlerini sahipleneceğiz
12:52 Arslan: CHP Kürtlere dönük hukuksuzluğa artık kayıtsız kalamaz
12:19 Kılıçdaroğlu: KHK'lılara mazbata verilirse Türkiye bir ayıptan kurtulacak
12:08 Sözcü çalışanlarına 10 yıla kadar ceza istendi
11:55 İdil Belediye binasındaki özel harekat mevzileri kaldırıldı
11:49 Urfa'da bir gözaltı
11:43 Sınırda bir cenaze daha bulundu
11:30 Emniyetin görüntü çözümü de Diyarbakır Valiliği'ni yalanladı
11:22 RSF raporuna göre Türkiye basın özgürlüğünde 157'nci sırada
10:58 Kayyumun yaptırdığı duvara ilk balyoz eşbaşkandan
10:18 Ahmet Türk: Belediyeye uğramayanlar maaşa bağlanmış
10:11 AKP'li Hamdullah Şevli YYÜ rektörü oldu
10:09 Kulp Belediyesi eşbaşkanları mazbatalarını aldı
10:09 ‘Bu dava sanıksız sürüyor ancak gerçeğe ulaşmak için önemli’
10:05 Emniyet istihbaratı: 10 Ekim firarileri yeniden eylem yapabilir
09:47 DBP İlçe Eşbaşkanı tutuklandı
09:46 Erdoğan 9 üniversiteye rektör atadı
09:26 'Onlarla birlikte biz de eriyoruz'
09:26 İlçe Seçim Kurulu’na rağmen mazbatayı aldı!
09:25 Leyla Güven’in eylemi 162'nci gününde